ac29f04d

Verbreek de ketenen

Mon, 28 Jun 2021 08:29:42 GMT

Keti Koti 1963

Soms vind je ineens een pareltje bij de kringloop, in dit geval een 'zwart pareltje'. Voor een tientje kocht ik een schilderij van ene Guido v.d. K. uit 1963. Met daarop een geketende zwarte man, die wanhopig de ogen ten hemel gericht om eindelijk verlossing smeekt. Linksonder staat symbolisch het Vrijheidsbeeld afgebeeld. Met nogmaals het jaar '1963'.

Ter herdenking van de afschaffing van de slavernij honderd jaar eerder werd op 1 juli 1963 in Paramaribo op 1 juli 1963 een standbeeld van Kwakoe van de Surinaamse beeldhouwer Jozef Klas onthuld. Maar in Nederland werd deze dag nog niet officieel gevierd. Van een gedeeld verleden nog geen sprake.
In Amsterdam liet de Surinaamse gemeenschap dat jaar wel voor het eerst goed van zich horen. Een foto uit Het Vrije Volk toont een lange stoet mensen door het centrum van de stad, met spandoeken waarop de kreet ‘Ketie Kotie fri moe de’ (verbroken ketenen, vrijheid moet er zijn).

Het Algemeen Handelsblad pakte op 29 juni groot uit met een artikel over de geschiedenis van Keti Koti en de afschaffing van de slavernij. Geschreven door de Surinaamse jurist en publicist Robert David Simons. Nog wel vanuit een wit perspectief. 'Bij alle afschuw en veroordeling van wat in Suriname en elders is geschied, mogen we toch niet nalaten de dingen te bezien in het kader van de tijd. Slavernij is zo oud als de wereld. De beroemde bouwwerken in Egypte werden door slavenarbeid tot stand gebracht.'

Rest nog de naam van deze nog anonieme kunstenaar, die met zoveel passie Keti Koti heeft verbeeld.
Wie weet wie deze Guido v.d. K is,?

Laat je bericht hieronder achter.

Op elke pot...

Fri, 21 May 2021 20:51:39 GMT

Dit is het verhaal van de gevonden koffiepot.
Op een avond ging ik met Maria, een goede vriendin van mijn vrouw uit Colombia, de straat langs om mijn ‘hobby’ in de praktijk te laten zien: schatgraven tussen het vuil.
In Zuid-Amerika is vuilniszoeken iets heel anders dan hier; daar is het geen hobby maar voor de allerarmsten een manier om te overleven. Hoe dat hier gaat, en wat voor ‘schatten er hier worden weggegooid, wilde ze graag een keer met eigen ogen zien.

Ik troonde Maria mee op een van mijn vaste rondes door de Plantagebuurt. Zo liepen we straat in en straat uit, terwijl ik haar de fijne kneepjes van het vuilniszoeken bijbracht. Maar zoals altijd wanneer je iets te hard probeert, vonden we niets. Tot op de bijna laatste hoek, vlakbij Carré. Aan de vele vuilniszakken, losse meubels en spulletjes, zag ik gelijk dat het raak was. Hier was duidelijk iemand verhuist. En zo gingen we er toch nog met een flinke buit vandoor.

Uit een van de zakken diepten we een antieke koffiepot op, helaas zonder deksel, maar die vonden we onder in een andere zak. Thuis zagen we pas hoe mooi de pot was. Onderop ontdekten we het merkteken van Wedgwood en dat van ene Tempel, waarschijnlijk de kunstenaar die de koffiepot met een blauwe kroonluchter en gouden decoraties heeft versierd.
Maria had de pot graag mee terug naar Colombia genomen, maar in haar koffer onvoldoende plaats. Dus nu prijkt hij voorlopig in onze glazenkast. Haar echtgenoot Gustavo, een bekende Colombiaanse componist, was echter zeer verguld met de door ons gevonden elpee met de filmmuziek van Back To The Future uit 1985.

Controversieel erfgoed?

Wed, 19 May 2021 15:27:50 GMT

‘Heb je wel eens overwogen dit aan te melden als immaterieel erfgoed?’, vroeg een medewerker van KIEN me pas naar aanleiding van het artikel dat Wim Burggraaff over mijn ‘hobby’ als morgenster of stadsjutter schreef.
Dat heb ik niet alleen overwogen maar zelfs al geprobeerd. Bij het invullen van het aanmeldingsformulier op de website van het Kenniscentrum Immaterieel Erfgoed Nederland ( KIEN ) liep ik echter gelijk tegen enkele van hun criteria op. Maar ik waag een nieuwe poging.

Dynamisch
De eerste vraag kan ik nog met een volmondig ja beantwoorden. Erkennen de beoefenaars deze cultuuruiting/ culturele activiteit zelf als immaterieel erfgoed? Jazeker, ikzelf tenminste wel!
En met de vraag of ‘ het erfgoed dynamisch is en met de tijd mee mag veranderen ’, heb ik ook weinig moeite. Met de plaatsing van ondergrondse vuilcontainers en de opkomst van kringloopwinkels loopt het ‘vak’ van morgenster wel gevaar.

Lastiger is de vraag: Is er sprake van levend erfgoed dat van generatie op generatie wordt doorgegeven? Nou ja, het is een eeuwenoud beroep, maar geen ambacht dat van vader op zoon of van meester op gezel wordt overgebracht. Ik neem wel af en toe wel iemand op mijn ‘strooptochten’ mee en op de website Dutch Trashures deel ik mijn meest bijzondere vondsten en de verhalen erachter. Mijn vrijetijdsbesteding valt bovendien onder ‘sociale praktijken’, een van de vijf door Unesco benoemde categorieën van immaterieel erfgoed. Dus na een korte twijfeling zeg ik ‘ja’.

Passie
‘Het is belangrijk dat het erfgoed vandaag de dag wordt beoefend, met wortels in het verleden. En het moet je passie zijn, bij immaterieel erfgoed draait het om een passie. Mensen doen het omdat ze het leuk vinden of omdat het deel uitmaakt van hun identiteit. Niet enkel uit financiële noodzaak, want dan is geen immaterieel erfgoed meer.’
Kelly Boender van KIEN loodst me bij mijn tweede invulpoging vlot door alle vragen heen. Zo streng als ze lijken, zijn ze gelukkig niet. Het kenniscentrum is er wel op beducht dat iets wordt aangemeld dat te kort bestaat om al als immaterieel erfgoed ervaren te worden.

Juridisch grijs gebied
De eerste hobbel is genomen. Nu de laatste nog. Ik lees: ‘ Dit immaterieel erfgoed is op het moment van aanmelding niet in strijd met internationale mensenrechtenverdragen (nou, dat is geen probleem) en de Nederlandse wetgeving .’ Oei, dat laatste kan een struikelblok zijn, want dingen bij de vuilnis meenemen is niet in iedere gemeente toegestaan. In Amsterdam wordt het onder bepaalde voorwaarden wel gedoogd.

‘Het is juridisch een beetje grijs gebied, maar dat geldt ook voor bijvoorbeeld de woonwagencultuur of andere vormen van erfgoed die met beperkende wet- en regelgeving te maken hebben’, stelt Kelly me gerust. ‘Zolang het een grijs gebied is en geen zwart gebied, doen we daar meestal niet moeilijk over. Juist ook omdat regelgeving bepaalde vormen van immaterieel erfgoed om zeep dreigt te helpen die we vanwege hun sociale meerwaarde zouden willen laten voortbestaan.’
En dat er een rafelig randje aanzit, maakt het ook wel weer interessant.

Nu maar afwachten of de aanmelding van ‘morgenster’ voor het netwerk immaterieel erfgoed wordt geaccepteerd.

Helden?

Thu, 25 Mar 2021 17:38:30 GMT

Vlak voor de lockdown duikel ik in een Utrechts curiosawinkeltje een drietal kleurrijke kunstwerken op. Kleurrijk in de dubbele betekenis van het woord.

Als eerste een portret van Angela Davis , een van de belangrijkste voorvechters van zwarte burgerrechten in de Verenigde Staten. Gemaakt op '25-5-'72', staat er achterop.

Davis werd in 1970 beschuldigd van medeplichtigheid aan de moord op rechter Harold Haley. Davis had voor wapens gezorgd waarmee drie Afro-Amerikaanse gevangenen zich konden bevrijden. Tijdens hun ontsnapping werd de rechter echter vermoord. Ze werd uiteindelijk vrijgesproken. De activiste is nu een belangrijke filosoof, professor en publicist. En voor velen nog altijd een held.

Of de tweede geportretteerde in zijn tijd ook als held werd gezien, is dubieus. Door de Palestijnen wellicht wel. 'Kozo Okamoto (Bloedbad Lod)' staat er geschreven op de achterkant van de aquarel.

Het Bloedbad op de luchthaven van Lod was een terroristische aanslag door drie leden van het Japan se Rode Leger, lees ik op Wikipedia, waarbij 26 mensen om het leven kwamen. De enige overlevende terrorist, Kōzō Okamoto , verklaarde dat de aanval was uitgevoerd ten behoeve van de Palestijnse groep Volksfront voor de Bevrijding van Palestina.

'Heroinespuiter', heet de derde aquarel, ook geen alledaags onderwerp. De kunstwerken zijn gemaakt door Jacqueline Louise Anna Brandligt (1914-2000), de moeder van de eigenaar van de curiosawinkel, wordt me door een van de medewerkers verteld. Niet koop ik enkele schetsen van soldaten in Vietnam. Blijkbaar schilderde ze graag onderwerpen die in het nieuws waren. Hoe rebels en vrijgevochten is ze zelf geweest, vraag ik me af.

De kast

Wed, 21 Aug 2019 10:40:13 GMT

Waarschijnlijk vonden de werklui het zelf zonde om hem weg te gooien. Zo mooi ligt de kast op de met puin beladen stortbak uitgestald. Nauwelijks kan je zien dat het een vitrinekast is, want de ruitjes gaan verschuild achter een dikke laag roet.

Hoe krijg ik die kast in vredesnaam thuis? Dit is al de tweede keer deze week dat ik een meubel vanwege zijn omvang niet meenemen kan. Dat laat ik niet weer gebeuren. Op de fiets kijk ik om me heen of ik ergens een vrachtbusje spot van Bulgaren op zoek naar oud ijzer. Op dit tijdstip rijden er altijd wel een paar rond.

Bij de Rijnstraat zie ik er eindelijk eentje. Na de nodige capriolen weet ik de auto halt te houden. Als het raampje wordt opengedraaid, zie ik een bekend gezicht. Een paar weken geleden nog heb ik hem getipt op een ijskast die een paar straten verder stond.

Gelukkig spreekt hij redelijk Nederlands. Ik bied hem 50 euro aan als hij me helpt de kast op te halen, wat hij graag accepteert. De spoeling is toch dun vandaag, zijn auto is nog leeg.
Ik zet mijn fiets op slot en stap in. Als we op de Minervalaan aankomen, bekijkt net een andere fietser de kast. Maar aarzelend druipt hij af, waarschijnlijk kampend met hetzelfde probleem.

De kast is niet erg zwaar en zonder veel moeite vervoeren we hem naar mijn huis in Amsterdam-Oost. ‘Dat is een dure kast’, zegt de Bulgaar toch wel een tikje jaloers. ‘Ik weet wel wat van antiek, ik kijk er vaak naar op internet. Voor hoeveel ga je hem verkopen?’

Ik zeg dat ik hem waarschijnlijk zelf houd. Als de kast in de voorkamer staat, zien we pas hoe vies hij is. Daar ben ik nog wel een dagje mee bezig. Lachend bekijken we onze vingers, zwart van het roet.

Terug naar mijn fiets. In de auto geeft zijn vrouw ons tissues om onze handen schoon te maken.

Ik heb snel vrienden gemaakt. Als hij me afzet, schudden we handen. Hij zegt: ‘Volgende keer als we elkaar zien, gaan we koffie drinken en wat babbelen.’

Breitner?

Fri, 09 Nov 2018 10:37:08 GMT

Een van de meest pakkende foto's die ik ooit gevonden heb.

Waarom? Omdat hij zo Breitneriaans aandoet.

Niets geposeerd. Een snapshot avant la lettre. Rond 1900. De stad in aanbouw. Een jongen en meisje rennen ergens heen. Waarheen? Naar huis? Komen ze de school uitrennen? Het lijkt erop. Op het linker gebouw staat met grote letters LO. Lager Onderwijs? Een heer met wandelstok wacht vermoedelijk een ander schoolkind op. Zijn kind? Zijn kleinkind? Het is moeilijk schatten hoe oud hij is. Op de achtergrond ontfermt een moeder zich over een drietal kinderen. Of haalt ze ze juist uit elkaar? Overal gebeurt iets. Alles beweegt.

Spiegeltje...

Sat, 13 Oct 2018 11:31:56 GMT

Een lang weekend naar Parijs. Ook hier ligt het goud voor het oprapen. Maar ik kan helaas niets meenemen.

Wat ik allemaal laat liggen? 31 Afrikaanse schilderijtjes, een TOTAL reclameobject (waar ik een Parijse 'collega' blij mee maak) en die grote geslepen spiegel die we al tijden zoeken voor onze gang. Voorbijgangers kijken vol belangstelling, maar kunnen de zware kastdeur ook niet meenemen.

Snel schroef ik nog wel een paar koperen ornamenten van een jaren '20 bed af.

Zoek het verschil

Sat, 12 May 2018 11:40:56 GMT

Perspectief

Sun, 15 Apr 2018 11:48:35 GMT

Boottochtje Friesland, 1948

Kunstschilderen

Wed, 21 Mar 2018 12:59:07 GMT

Veel mensen weten hem nog niet te vinden, maar bij mijn collega's is mijn website inmiddels wel bekend. Al wordt er af en toe wat lacherig over gedaan. Erfgoed van de vuilnisbak?
Maar niet door mijn kamergenoot Bert, die een wat smoezelig, maar heel leuk fotoalbum uit 1951 voor me van de papierbak redde. Uit de tijd dat het schildersvak nog een ambacht was. Toen een beetje schilder nog wist hoe hij een deur moest bemarmeren en een etalageruit van sierlijke letters voorzien. En moderne technieken hun intrede maakten...

Cultuurkenner

Tue, 30 Jan 2018 13:22:06 GMT

Om deze beschrijving moesten mijn collega's hartelijk lachen:

'Wat een mooie plaatjes! Liefhebber stuit op foto's uit 1903 van restauratie Domtoren.'

De Amsterdamse cultuurkenner Joost Groeneboer heeft een reeks bijzondere foto's gevonden uit 1903 van de restauratie van de Domtoren. Hij deed zijn vondst in een Utrechtse antiekwinkel.'

Lees het artikel van Peter van de Vusse in het AD

Oorlogsrecepten

Fri, 12 Jan 2018 13:48:05 GMT

Aardappelpudding, beuknotentaart en stroopballetjes

Blader het receptenboekje door op
https://issuu.com/joostgroeneboer/docs/receptenboekje

Nederlandse 'Banksy'

Sun, 03 Dec 2017 09:32:10 GMT

'Weet jij wie dit schilderij gemaakt heeft', roept het meisje vanaf straat naar haar vriend op 3-hoog, die in de Ferdinand Bolstraat alle overtollige huisraad naar beneden takelt, 'heb je die zelf gemaakt?' 'Laat eens kijken', brult hij terwijl ik een van de vier gevonden graffity kunstwerken omhoog houdt. 'Haha, die zijn van Codex, C - O - D - E - X, die is tegenwoordig wel iemand. Pas nog heeft hij in Amsterdam-West het meisje met de parel op een muur gezet. Kijk maar op internet.'

Dat is niet gelogen. Codex Inferno was van circa 2007 tot 2011 het graffity-collectief van Miel Krutzman. Nu vormt deze samen met Telmo Pieper het Rotterdamse graffity-duo Telmo & Miel. dat wereldwijd met zijn muurschilderingen opzien baart. Recentelijk eerden de kunstenaars de overleden burgemeester Eberhard van der Laan met een dubbelportret op de NDSM-werf in Amsterdam-Noord.

Alle dagen feest

Sat, 02 Dec 2017 14:44:33 GMT

Omdat ik er zoveel koop, geeft de handelaar op de Noordermarkt me het album waar hij de foto's uit heeft gehaald er gratis bij. Los brengen ze veel meer op, vertelt hij. Een vriend van hem heeft het album meegebracht uit Berlijn.

Op de leeggehaalde bladzijden lees ik 'Weihnachten' (Kerst), 'Sylvester' (Nieuwjaar), 'Fastnacht' (Vastenavond), 'Geburtstag en 'Abschieds Party'. 'Wohl bekomm's' en 'Wir tanzen wieder Polka', staat achterop enkele fotootjes geschreven.

Het was in de jaren '50 zo te zien alle dagen feest!

Antirookcampagne '67

Thu, 26 Oct 2017 13:48:42 GMT

'Maak van je leven een langspeelplaat.'

Vergane glorie

Wed, 25 Oct 2017 14:40:12 GMT

Met de verschijning van steeds meer ondergrondse vuilcontainers, verleg ik mijn 'werkterrein' steeds meer naar kringloopwinkels. Bij eentje daarvan dook ik deze prachtige, maar door vuur en water half vergane fotoportretten uit de jaren '20 of '30 op. Voor de kringloopmedewerker was de slechte staat reden er een 'antiekprijs' voor te vragen. Die heb ik natuurlijk niet betaald. Maar ik kon de foto's ook niet laten liggen. Ook al is er over een paar jaar waarschijnlijk niets meer op te zien.
Onder beide portretten staat met sierlijke letters de intigrerende Hongaarse naam Doru Piroska geschreven, misschien de jongedame met de hond, maar waarschijnlijk de fotograaf. Wie weet wie dit is?

Typecasting

Sat, 14 Oct 2017 15:37:54 GMT

Hoe lang duurt het voor iets cultureel erfgoed wordt? Wanneer is het geschiedenis?

Tegenover Artis, in de Henri Polaklaan, vond ik onlangs een paar productiemappen van de jeugdserie Duel in de diepte en de speelfilm Mijn zuster de negerin (naar het boek van Cola Debrot). Met een film- en geluidband, locatie- en adreslijsten, muziekoverzichten, crewlists en nog veel meer.

Bijzonder zijn de meer dan 100 castingsfoto’s, die in 1978/79 in opdracht van filmregisseur en -producent Dirk Jan Braat op Curaçao en Aruba zijn gemaakt. Het zijn niet alleen de kleding en kapsels die je bijna 40 jaar terugvoeren, maar ook de verkleurde polaroidfoto’s zelf. Met daarbij hun volle naam, adres, telefoonnummer en korte omschrijving, zoals 'krulletjes' of 'beetje tiet'.

Typecasting was in die tijd nog volop troef. Gezocht werd onder meer naar plantageknechten, Antilliaanse vrouwen, en Europeanen op de kade. Verrassend tref ik tussen de castingfoto’s van Duel in de diepte ook een paar bekende gezichten aan, namelijk van Aus Greidanus (toen nog bij De Appel), Norman de Palm en Felix de Rooij, de oprichters in 1976 van het interculturele theatercollectief Cosmic Illusion in Amsterdam.

Op de foto’s van Mijn zuster de negerin staan vooral veel blonde blauwogige jongetjes. Veel ervan konden paardrijden, lees ik in de beschrijvingen. Blijkbaar een vereiste. Enkelen ook niet. ‘Rijdt wel ezel’ staat er bij eentje.

Bekijk alle castingfoto’s van Duel in de diepte

Bekijk alle castingfoto's van Mijn zuster de negerin

Naschrift: Op diens verzoek zijn de geluidsband van Mijn zuster de negerin en de castingfoto's van Duel in de diepte teruggegeven aan Dirk Jan Braat.

Studentensoos

Mon, 18 Sep 2017 17:43:27 GMT

Een integrerende foto. Waarschijnlijk uit het eind van de jaren '60. Tussen alle drankreclames en pinups in hangt een Chinees masker, een afbeelding van Adolf Hitler en een met een pijl doorboorde appel. Een bijna verzopen? vrouw lijkt een pistool van de rand van het zwembad te pakken. Een dame in bikini steekt haar hoofd in een tent. En een donkere man met polsbandje doorboort je met zijn ogen.
Waarom en waar is deze foto genomen? In een kroeg, jeugdhonk of studentensoos? Of op de kamer van deze een beetje nerveus kijkende jongeman, die zijn handen angstvallig onder het tafelkleed verborgen houdt? Er zitten punaisegaatjes in de foto. Waar heeft die opgeprikt gezeten? Misschien later op dezelfde plek?

Uilenhuis

Sat, 16 Sep 2017 17:52:38 GMT

Soms komt alles samen. Dit keer mijn liefde voor schatgraven, fraai geïllustreerde boeken en dans. Nu boeken massaal in ondergrondse containers verdwijnen, verschijnen er ook steeds meer boekenkastjes in het straatbeeld, waar mensen hun (overtollige) boeken kunnen achterlaten, ruilen of gratis meenemen. Een mooi initiatief, hoewel er meestal niets bijzonders te vinden is. In een van die kastjes, in de Holbeinstraat in Amsterdam-Zuid, vind ik echter een zeldzame eerste druk van Willem Arondéus’ debuutroman Het Uilenhuis uit 1938. Uitgeverij Kosmos beloonde hem met een ‘Eervolle Vermelding’, maar door zijn wollige taal was het geen onverdeeld succes. Meer bijzonder zijn de prachtige gravures van Arondéus hand, waarmee het boek is versierd.

Willem Arondéus (1894-1943) was een auteur en beeldend kunstenaar, die openlijk voor zijn homoseksualiteit. Tijdens de Tweede Wereldoorlog zat hij in het verzet, vervalste onder meer persoonsbewijzen en was actief betrokken bij de bomaanslag op het bevolkingsregister aan de Plantage Middenlaan te Amsterdam in 1943. Twee maanden later werd hij door de bezetter geëxecuteerd.

Choreograaf Rudi van Dantzig raakte gefascineerd door het leven van deze eigenzinnige, ‘subversieve’ kunstenaar en schreef in 2003 diens biografie.

A.F.

Sat, 16 Sep 2017 16:12:56 GMT

Vier handbeschilderde poeder- en sieradenblikjes, doosjes met opmaakspullen, een tiental hoornen en ijzeren brilletjes, met en zonder glazen, medailles (een Franse van het Legioen van Eer), en valse snorren. En nog veel meer. En dat alles in een houten schminkkoffertje met daarop de blinkende met klinknagels geschreven letters A.F. De voorletters van Alexander Faassen junior, een veel te jong gestorven acteur van rond 1900.
Alexander Faassen junior (5 oktober 1873, Rotterdam - 29 september 1911, Amsterdam) stamde uit een beroemd toneelspelersgeslacht. Zijn vader was Alexander Faassen senior en zijn oom Rosier Faassen, beiden grote sterren in de tweede helft van de 19e eeuw.

Via engagementen bij Alexander Zaalborn en Chris de la Mar kwam Alexander Faassen junior terecht bij de Nederlandsche Tooneelvereeniging, waar de acteur één van de pioniers werd van het naturalisme, vooral in het werk van de bekende toneelschrijver Herman Heijermans. Onder meer als Barend in Op hoop van Zegen en als Rafaël in Ghetto , een rol die hij meer dan 500 keer heeft gespeeld. Tweehonderd en meer avonden non-stop achter elkaar, dan hier dan weer daar, heel gebruikelijk in die tijd...

45 jaar getrouwd

Wed, 13 Sep 2017 18:07:38 GMT

Handgeschilderd menu, 1944

L ees ook het artikel 'De magere jaren' van Sieneke de Rooij

Terug in de schoolbanken

Mon, 04 Sep 2017 18:11:06 GMT

Het is niet alles goud wat er blinkt. Op de Ceintuurbaan zag ik deze antieke schoolbank staan. Toevallig 'voor de deur' van een goede vriendin. Ik belde haar gelijk. Eenmaal toegesneld poseerde ze met een grote smile voor de camera. Maar het lachen verging haar vlug toen ze het dikke kabelslot ontdekte waarmee iemand de bank aan het fietsenrek had vastgemaakt...

Vondst van de week

Sun, 03 Sep 2017 18:16:00 GMT

Amsterdamse school lampen - met schade, dat wel...

Restaureren gaat me boven mijn pet. Daarom heb ik deze lampen vandaag doorverkocht aan een Amsterdamse dame wiens echtgenoot goudsmit is. Voor hem is het een uitdaging, 'één van zijn projecten', vertelt zijn vrouw. Ik ben benieuwd naar het resultaat, dus wie weet wordt vervolgd...

Jodenzaak

Fri, 01 Sep 2017 18:18:31 GMT

Trip to Tirol

Sat, 26 Aug 2017 18:21:58 GMT

FOTO'S Evert de Vries, Amsterdam

De buit van één avond

Mon, 24 Jul 2017 18:24:49 GMT

Navelstreng

Thu, 07 Apr 2016 18:32:10 GMT

'Neem hem mee, neem hem mee!’, roepen een man en vrouw me toe als ik aan de rand van de straat ineens een piano zie staan. Ik kan mijn ogen nauwelijks geloven. Het is een prachtig exemplaar, art deco, de zwarte lak glimmend in het licht van de lantaarnpaal. Er is wel van alles mee mis, zegt de man. Maar sowieso is hij blij dat hij er eindelijk vanaf is. Van dat apparaat waarop hij als tiener van zijn vader urenlang oefenen moest.

Zijn vader, een bekende Amsterdamse vrouwenarts, is pas overleden en nu zijn ze de inboedel aan het opruimen. Er staat al een hoop spullen op straat, waar steeds meer voorbijgangers in lopen te grasduinen. En er komt steeds meer bij. Blikvanger blijft echter de piano. Hoe neem je die in vredesnaam mee? ‘Ik woon op de derde verdieping’, zegt een jongedame met teleurstelling in haar stem, hoe krijg ik die piano ’s nachts omhoog?

Net zo snel als een tafel buiten wordt gezet, verdwijnt hij weer naar binnen. ‘Misschien toch wel handig bij het verbouwen’, verklaart de man. Alles lijkt met grote haast te moeten gaan. En tamelijk impulsief. Als een van de schatgravers erover klaagt dat er zomaar patiëntendossiers op straat liggen, worden ook die weer snel naar binnen gedragen.

Zelf breng ik wat persoonlijke spullen in veiligheid. Mappen met prachtig medisch reclamemateriaal uit de jaren ’50. Maar ook een reisverslag en memorabilia van de trip die het dokterspaar in 1957 naar Engeland maakte. En – is dit ook uit een soort kwaadheid buiten gezet? – een doosje met tientallen gelukwensen voor de geboorte van hun zoon in 1959. Een folder van het Diakonessenhuis, vormt een prachtig tijdsdocument. En heel hartverwarmend – maar ook een beetje eng – is een opgevouwen papiertje onderin de doos met daarin een verdroogd navelstrengetje. Wel heel toepasselijk natuurlijk voor een vrouwenarts om zoiets te bewaren.

Onder de vele felicitaties een welgemeend advies van een bevriend echtpaar:

‘We geloven wel dat jullie weten hoe van jullie kind te genieten, en daarbij ook hem van zijn ouders te laten genieten, want dat is natuurlijk de andere zijde ervan. En denk erom Tim, een verwend dokterszoontje mag niet bestaan. Vergeet niet je prestige op te houden.’

Het was niet tegen dovemans oren gezegd.

Vampierenbal

Sat, 28 Feb 2015 07:40:46 GMT

'Hij heeft een vampier gevonden', lacht mijn vrouw per telefoon tegen haar moeder, als ik haar bovenstaande foto voorhoud. De man met zijn zwarte cape lijkt inderdaad zo uit een Dracula-film te zijn weggelopen.

Een indruk die nog wordt versterkt door het opschrift achterop: Schloss Benrath, 1968. Het barokke slot in Düsseldorf, waar ook nu nog in nachtclubs regelmatig door gothic jongeren vampierenbals worden gehouden.

Een tweede theatrale foto draagt het opschrift Wie er normales aussieht, 1967.

Beide foto's, afkomstig van een beeldhouwster uit ex-Joegoslavië, zijn - hoe toepasselijk - aangevreten door muizen. Familie van de vampieren dus.

De beeldhouwster aan het werk

Willy Schermelé

Fri, 23 Jan 2015 16:37:48 GMT

Willy Schermelé - Illustrator voor vrouwen en kinderen

Eind jaren ’80, in de tijd dat de vuilnis nog niet in ondergrondse containers verdween, vond ik op de Amsteldijk een klein archiefje van kinderboekenschrijver en -illustrator Willy Schermelé. Tussen de weggegooide proefdrukken en reproducties zat een flink aantal oorspronkelijke tekeningen, soms gesigneerd en met in potlood van het opschrift ‘origineel’ voorzien. Van Willy Schermelé had ik nog nooit gehoord – ik dacht eerst dat het een man was – maar haar sprookjesachtige tekeningen deden me denken aan het werk van Rie Cramer en Anton Pieck.

Ik besefte dat ik iets bijzonders in handen had. In plaats van het te verkopen, legde ik Schermelé’s archief daarom in de kast met de gedachte er ooit nog iets mee te gaan doen. En daar bleef het rusten totdat...

Lees verder op www.willyschermele.nl

Prins Kaya

Thu, 22 Jan 2015 17:23:00 GMT

Een van mijn 'schatten' is een kleine collectie documenten, contracten, foto's en krantenknipsels over het privéleven en de artistieke loopbaan van Prins Kaya. Ik trof deze paperassen midden jaren negentig aan langs de straatkant van de Amstelkade in Amsterdam-Zuid.

Prins Kaya werd geboren als Johan Jozef Vroom in Paramaribo (Suriname) op 25 juni 1906. Hij kwam in 1928 naar Nederland en woonde in Amsterdam, onder meer in de Paardenstraat 1 hs, op de Keizersgracht 753 hs, Singel 371 en Amstel 130. In 1937 verhuisde hij naar Rotterdam om als garderobier te gaan werken in de Negro Palace Mephisto aan de Nieuwe Binnenweg 94. Hij werkte daar ook als bezorger in dienst van de speculaasfabriek Van Doorn. In Amsterdam poseerde hij in 1939, 1941 en 1943 als model op de Rijksacademie van Beeldende Kunsten. Beeldhouwster Constance Wibaut herinnerde zich daar een zwarte man die zich ‘prins’ noemde en die tijdens de oorlog rijst in een pannetje meenam en de studenten daarin mee liet delen. Na de oorlog trad hij regelmatig op als danser of als vuurvreter.
(Bron: Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis )

De foto's van de Rotterdamse nachtclub Mephisto zijn onder meer te zien geweest in de tentoonstelling Zwart en Wit in het tropenmuseum in Amsterdam en in de tentoonstelling Songs of Liberation in het Nationaal bevrijdingsmuseum in Groesbeek.

Vrouwen ende hare secreten

Thu, 22 Jan 2015 10:59:27 GMT

Net voor een enorme plensbui redde ik begin jaren '90 op de Vrijheidslaan in Amsterdam een bijzonder boekje bij het vuil. Het zat in een oude koffer vol boeken, waaronder ook enkele Joodse gebedenboeken.

Gelijk ging mijn fantasie de vrije loop over hoe deze boeken de oorlog hadden overleefd, daarna decennialang onberoerd op een vliering hadden gelegen, om uiteindelijk toch op straat te zijn beland.

In het bewuste boekje - prachtig in leren kaft, maar bijna uiteengevallen - zijn een tweetal publicaties over het baren van kinderen gebundeld.
Het eerste heet De Natuere ende Complexie der Vrouwen , uitgegeven in 1619 te Antwerpen door Jacob Bosselaer. De ondertitel luid: 'De natuere ende complexie der vrouwen. Hoemense zal onderkennen, die van natueren blij-geestich zijn, ende gheerne byslapen, ende vande ghene die swaermoedich zijn, ende niet gheerne by en slapen: Ooc om te zien oft een vrouwe bevrucht is, oft niet, ende oft sy een kechtken oft een meysken draegt. Met meer ander secreten der vrouwen.'

De tweede publicatie is Den nieuwen Vermeerderde Roosengaert uit 1623: 'Vande bevruchte Vrouwen, en hare Secreten, Ontfanginge, baringe, Vrouwen en Mannen raet te geven die onvrugtbaer zijn; alle sieckten der zwangere Vrouwen (oock als zy in barens noodt ende van kinde gelegen zijn te remedieren. Vele geexperimenteerde remedien, voor Voesters, kinderen, ende wat daer aenkleeft. Alles genomen uyt de Schriften van de experste Schrijvers: Als Albertus Magnus, Plinius , Avicenna, Galenus, Marcus Varro, Ambrosius Vare en meer andere.'

Uitverkoop Club Trouw

Sat, 10 Jan 2015 17:57:52 GMT

Club en café-restaurant Trouw heeft zijn deuren gesloten. De bulldozers staan klaar om de oude krantendrukkerij om te bouwen tot studentenhotel. De pluche sofa's liggen op straat, kledingrekken en achtergelaten kleding zijn in een container gedumpt, en deze zaterdag worden de laatste interieurstukken openbaar verkocht. Dat levert ludieke beelden op van jongeren die met discoballen om hun nek het pand aan de Wibautstraat verlaten. Dit stel heeft zichtbaar moeite om een lange houten bank te vervoeren. Hun plan om dat op twee fietsen te doen is gedoemd te mislukken. Ze volgen mijn raad op en leggen hem omgekeerd op zadel en stuur.

Parasols

Fri, 09 Jan 2015 18:18:04 GMT

Als ik voor de derde keer met een paar terrasparasols van het Max Euweplein naar huis fiets, rijdt een politiewagen me plotseling klem. Twee nors uitziende agenten vragen me dreigend waar ik met die parasols heenga. Dat ik ze bij het grof vuil gevonden heb, wordt niet geloofd, want ze zien er nog uit als nieuw. 'Je bedoelt zeker dat je ze uit de grond hebt losgeschroeft', zegt de een. 'Er hangen camera's op het plein en we kregen door dat er iemand met een tang bezig was.

Dat laatste ontken ik niet. Om de ene parasol te repareren, heb ik van een andere een onderdeel losgedraaid. Als ik volhoud dat ze zijn weggegooid, rijden ze met mijn identiteitsbewijs terug naar het Max Euweplein om polshoogte te nemen. 'Blijf hier maar even wachten!'
Een paar minuten later komen ze in volle vaart terugscheuren, een raampje draait open en ik krijg mijn identiteitskaart terug. 'U heeft gelijk', zegt de agent hoffelijk, het was inderdaad grof vuil.'

Sinds 2009 is het in Amsterdam in het kader van recycling toegestaan om huisraad en andere voorwerpen van de vuilnis mee te nemen, zolang je maar geen bende van maakt. Door de politie wordt er tegenwoordig meer toezicht op gehouden dan voorheen. Daar is op zich niets mis mee. Maar als ik de volgende avond tijdens mijn 'rondje' merk dat een politiewagen me volgt, heb ik er toch even genoeg van. Ik draai mijn fiets om en rijd naar huis.

Verscheurde foto's

Wed, 07 Jan 2015 17:53:59 GMT

De laatste weken blijf ik maar kunst vinden. Is dat toeval of ben ik daarop meer gespitst?

Terwijl ik gisteren in de Amsterdamse Pijp een doos boeken doorzoek, komt de voormalige eigenaar naar buiten met nog meer boeken en dvd's. Waaronder Phyllis Hartnoll´s The Oxford Companion to the Theatre, een boek over actrice Fien de la Mar, programmaboekjes van de Toneelschuur en een dvd over de Ballets Russes.

'Werk je soms in het theater´, vroeg ik hem, 'er zitten mooie boeken bij.' ´Ja´, zegt hij. Hij blijkt net als ik theaterwetenschap te hebben gestudeerd. ´Ik ga samenwonen en kan niet alles meenemen. Best zonde, sommige dingen zijn zelfs nog verpakt. Maar ja, je kunt tegenwoordig toch alles vinden op internet.´
Dat klopt, thuis vind ik uit dat ik gesproken heb met Paul Knieriem, een theaterregisseur die de laatste jaren flink aan de weg timmert.

Een dag eerder vind ik aan de Keizersgracht een zak foto´s, voor een groot deel verscheurd. Dat is iets wat me altijd erg aan het hart gaat. Van familiefoto’s kan ik het wel begrijpen, vanwege de privacy. Maar hoe sommige mensen de moeite nemen om bijvoorbeeld stapels boeken stuk voor stuk door midden te scheuren, zodat niemand er meer iets aan heeft, gaat mijn verstand te boven. Als je het wel eens hebt geprobeerd, weet je hoe zwaar dat is.

In deze zak echter geen familiekiekjes, maar het werk van een professionele fotograaf, die ik maar liever niet bij naam noem. Gelukkig schijnt hij op een gegeven moment genoeg van zijn vernielzucht te hebben gekregen, want ongeveer de helft van de afbeeldingen heeft het overleeft. Of dat ook geldt voor de man op bovenstaande foto's is maar de vraag.

Tai Chi kunst

Tue, 30 Dec 2014 11:46:23 GMT

De dagen voor het nieuwe jaar wordt er weer flink opgeruimd. Gisteren vond ik op drie verschillende plekken boeken en dozen vol grammofoonplaten. Veel klassiek, maar ook Lou Reed, David Bowie, de Stones en andere popplaten. Een mooie kans om mijn collectie aan te vullen en versleten platen en hoezen te vervangen door betere. En vanavond zie ik in de Apollobuurt een stapel schilderdoeken tegen een boom staan. Terwijl ik ze bekijk, kiest een langslopend meisje er ook eentje uit: een abstract werk met golvende figuren. ´My souvenir from Amsterdam!´, zegt ze opgetogen. Wil je niet liever een van deze portretten, vraag ik haar. Die zijn zeker mooi, antwoordt ze, maar de mannen erop ken ik niet.

Achter een paar zakken ligt een rol met nog meer schetsen, tekeningen en schilderijen. Het wordt een enorme toer om dit allemaal mee naar huis te nemen. Dus maak ik ter plekke een eerste selectie. Helaas begint het zachtjes te regenen. Zo goed en kwaad als het gaat, vervoer ik toch maar vrijwel alles op de fiets naar huis. Thuisgekomen valt de buit niet tegen. Veel portretten en naakten, maar ook bijvoorbeeld een buikdanseres en een slangenbezweerder.

Ik vraag me af wie dit alles heeft gemaakt. Een student van een kunstacademie of een goede amateurkunstenaar? Gelukkig zijn sommige schilderijen ondertekend. Even googelen en ik vind uit wie de kunstenaar is: Ad Lakerveld, een Tai Chi leraar uit Amsterdam-Zuid, die daarnaast driedimensionale ‘strandbeesten’ en andere kunstobjecten maakt.

Wat ik met al zijn tekeningen ga doen, weet ik niet. Eentje hangt er al aan de wand, in een oude lijst die ik ergens opgedoken heb.

Reiskist

Mon, 29 Dec 2014 11:51:45 GMT

Ik weet niet hoe het precies werkt, maar op een of andere manier vind ik altijd wat ik nodig heb.
Om een paar roeispanen te verzenden, moest ik weten haar zwaar ze zijn.
Even met en zonder de roeispanen op de weegschaal staan en je hebt het gewicht. Maar dan moet je wel een weegschaal bij de hand hebben.

Nog dezelfde week zag ik een ouderwetse, maar degelijke weegschaal op straat staan.

Hetzelfde was het geval bij een oude reiskist die ik tijdens de kerstdagen aan het opknappen was. Een mooie zwarte houten kist met in sierlijke letters de naam van de vorige eigenaar erop geschilderd. Om hem handig te kunnen manoeuvreren bij het stofzuigen, besloot ik er zwenkwieltjes onder te zetten. En ja hoor, binnen een paar dagen vond ik een viertal wieltjes, nog nieuw in de verpakking. Voilà het resultaat.